Antibiotica - geassocieerde diarree - Clostridium difficile infectie (CDI)

> 18 jaar
metronidazol
po 500mg 3dd 10 dagen
Niet-ernstige CDI: 1e keus
vancomycine
po 250mg 4dd 10 dagen
Ernstige CDI: 1e keus
teicoplanine
po 100mg 2dd 10 dagen
Ernstige CDI: 1e keus
fidaxomicine
po 200mg 2dd 10 dagen
Ernstige CDI: 1e keus, alternatief

Stop indien mogelijk verantwoord antibioticum, isoleer ook de patient. Er is alleen een behandelindicatie indien er diarree is, het behandelen van asymptomatische dragers is niet zinvol.

Bij 1e relapse/recidief: herhaal behandeling. Bij een 1e recidief is er een grotere kans op een volgend recidief dan bij een 1e episode, waarbij eerder een behandeling met fidaxomicine kan worden overwogen.

Bij ernstige CDI of meerdere recidieven overleg met arts-microbioloog/infectioloog dan wel verwijzing naar het ziekenhuis voor intraveneuze therapie. Bij kinderen is een Clostridium infectie is minder waarschijnlijk, overleg met arts-microbioloog/kinderinfectioloog.

Bron: Swab richtlijn Clostridium difficile
https://adult.swabid.nl/nl/node/7939

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl

Gastroenteritis - Blastocystis

> 18 jaar
metronidazol
po 1500mg 1dd 10 dagen
paromomycine*
po 500mg 3dd 7 dagen

*Paromomycine is in Nederland niet geregistreerd, een artsenverklaring kan nodig zijn.

Pathogeniciteit blijft onduidelijk.
Behandeling is vaak ineffectief en in principe niet geïndiceerd.
Behandeling van een vermeende Blastocystis infectie kan worden overwogen bij langdurige klachten en bij uitsluiting van andere oorzaken.

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Blastocystis https://adult.swabid.nl/nl/node/9056

Pubmed.gov publication # 23961439
Sekar U and Shanthi M (2013) Blastocystis: consensus of treatment and controversies.Trop Parasitol. 3: 35–39.

Pubmed.gov publication # 23053509 van Hellemond JJ, Molhoek N, Koelewijn R, Wismans PJ, van Genderen PJJ (2013) Is paromomycin the drug of choice for eradication of Blastocystis in adults? J Infect Chemother. 2013 Jun;19(3):545-8

Pubmed.gov publication # 12650658 Nigro L. et al. 2003. A placebo-controlled treatment trial of Blastocystis hominis infection with metronidazole.

J Travel Med.10:128-30.
Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Campyolobacter spp.

> 18 jaar
azitromycine
po 500mg 1dd 3 dagen

Antibiotische behandeling van een gastro-enteritis door Campylobacter spp. is alleen geïndiceerd bij ernstige infectie of als de patiënt immuungecompromitteerd is, dan zo vroeg mogelijk (empirisch) behandelen (advies geldt ook bij kinderen).

Indien antibiotische behandeling gestart wordt, dan dient deze te worden aangepast op geleide van de feceskweken en gevoeligheid voor antibiotica.

Contraindicaties/interacties: cave mogelijke verlenging QT-tijd en verhoging digoxinespiegel.

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Campylobacter spp.
https://adult.swabid.nl/nl/node/7950

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Cryptosporidium

> 18 jaar
Geen
Immuuncompetent indien mild

Geen effectieve behandeling beschikbaar

Een Cryptosporidium infectie verloopt bij immuuncompetente personen vaak mild met een spontaan herstel binnen enkele weken en behoeft in principe geen antibiotische behandeling.

Bij immuuncompetente patienten kan bij persisterende diarree behandeling met nitazoxanide 2dd 500mg gedurende 3 dagen worden overwogen.

Indien immuungecompromitteerd verwijs en/of overleg met arts-microbioloog,(kinder-)infectioloog.

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - cryptosporidien
https://adult.swabid.nl/nl/node/7955

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroeneritis - Cyclospora

Immuungecompromitteerden secundaire profylaxe van co-trimoxazol 3x per week 960 mg.

> 18 jaar
cotrimoxazol
po 960mg 2dd 7 dagen
cotrimoxazol
po 960mg 2dd 10 dagen
Immuungecompromitteerden (HIV+)
Bron: Swab richtlijn gastroenteritis- Cyclospora
https://adult.swabid.nl/nl/node/7956

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Dientamoeba fragilis

> 18 jaar
clioquinol
suspensie po 250mg 3dd 10 dagen
Niet bij zwangerschap
paromomycine*
po 500mg 3dd 7 dagen

*Paromomycine is in Nederland niet geregistreerd, een artsenverklaring kan nodig zijn.

Pathogeniciteit van deze darmprotozoa staat ter discussie, behandeling is in principe niet geïndiceerd.
Slechts behandelen wanneer sprake is van diarree sinds 1 week of langer veroorzaakt door mono-infectie.

Om accumulatie van clioquinol te voorkomen wordt aanbevolen het gebruik van clioquinol te beperken tot maximaal 3 kuren per jaar, en een interval van minimaal 2 maanden aan te houden tussen de kuren.

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Dientamoeba fragilis
https://adult.swabid.nl/nl/node/7959

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - E.coli spp.

> 18 jaar
Geen antibiotica
Vermijd antiperistaltica

Contraindicatie voor antibiotica vanwege ineffectiviteit.
Verwijs bij vermoeden van HUS.
Differentiaal diagnose:
- ETEC (Enterotoxische Escherichia coli)
- EPEC (Enteropathogene Escherichia coli)
- EIEC (Enteroinvasieve Escherichia coli)
- EAEC (Enteroaggregatieve Escherichia coli)

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - E.coli spp.
https://adult.swabid.nl/nl/node/7972

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Entamoeba histolytica

> 18 jaar
metronidazol
po 750mg 3dd 5-10 dagen
Behandeling amoebenabces of -enteritis
clioquinol
po 250mg 3dd 10 dagen
Na behandeling van ziekte en bij dragerschap, om intra-luminaal cyste dragerschap te behandelen.Vanwege de neurotoxiciteit die bij een cumulatieve dosis van 10 gram (levenslang) kan optreden, dient men na
te gaan of clioquinol ooit eerder gebruikt is.Is clioquinol ooit eerder voorgeschreven dan kan dit middel niet nogmaals gebruikt worden.Contraindicatie: bestaande zwangerschap
paromomycine*
po 500mg 3dd 7 dagen
Na behandeling van ziekte en bij dragerschap, om intra-luminaal cyste dragerschap te behandelen.   Indicatie: bestaande zwangerschap

*Paromomycine is in Nederland niet geregistreed, een artsenverklaring kan nodig zijn.
Behandeling alleen na overleg met kinderarts-infectioloog.
Entamoeba dispar: geen behandeling (apathogeen).
Er is ook een intraveneuze optie beschikbaar, verwijs naar 2e lijn indien hier een indicatie voor is of overleg metarts/microbioloog/infectioloog.

Monobehandeling met metronidazol is niet effectief; er moet dan ook nabehandeld worden met clioquinol of paromomycine (zie Entamoeba histolytica-dragerschap). Dit geldt vooral bij immuungecompromitteerde patiënten ter voorkoming van (recidiverende) klachten.
Asymptomatisch dragerschap alleen behandelen met contactamoebicide middel (clioquinol of paromomycine)

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Entamoeba histolytica https://adult.swabid.nl/nl/node/7985

Pubmed.gov publication # 19370624, Gonzales ML, Dans LF, Martinez EG (2009) Antiamoebic
drugs for treating amoebic colitis. Cochrane Database Syst Rev. 15;2

Pubmed.gov publication # 17914922, Salles JM, Salles MJ, Moraes LA, Silva MC (2007)
Invasive amebiasis: an update on diagnosis and management. Expert Rev Anti Infect Ther. 2007 Oct;5(5):893-901

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Giardia lamblia

> 18 jaar
metronidazol
po 2000mg 1dd 3 dagen
albendazol
po 400mg 1dd 5 dagen
Bij onvoldoende effect en recidief
paromomycine*
po 500mg 3dd 7 dagen
Bij bestaande zwangerschap

*Paromomycine is in Nederland niet geregistreerd, een artsenverklaring kan nodig zijn.

Symptoomloos dragerschap komt veel voor en behoeft geen behandeling. Behandeling is vooral aangewezen bij langdurige klachten.

Soms is herhalen van de kuur noodzakelijk.

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Giardia lamblia https://adult.swabid.nl/nl/node/7994

NVP SWAB therapie parasitaire infecties def 2016 SWABID.pdf.
Therapierichtlijn Parasitaire infecties 2016. Ned. Vereniging voor Parasitologie

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Isospora belli

In principe geen antibiotische therapie. Neem contact op met arts-microbioloog ten aanzien van beleid, ondere andere bij immuungecompromitteerden.

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - (cysto)isospora belli
https://adult.swabid.nl/nl/node/8000

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - onbekende verwekker

> 18 jaar
azitromycine
po 500mg 1dd 3 dagen
Community acquired diarree en diarree bij reizigers bij terugkeer in Nederland
ciprofloxacine
po 500mg 2dd 5 dagen
Reizigers op reis
azitromycine
po 500mg 1dd 3 dagen
Reizigers op reis, Azië

Indien aanhoudende of hoge koorts, dysenterie, of immuungecompromitteerd:
Volwassenen: antibiotische therapie.
Kinderen: verwijs naar kinder-infectioloog.

Verwijs indien intraveneuze therapie noodzakelijk.

Indien antibiotische behandeling gestart wordt, dan dient deze te worden aangepast op geleide van de feceskweken en gevoeligheid voor antibiotica.

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - onbekende verwekker https://adult.swabid.nl/nl/node/8003

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Plesiomonas

Neem contact op met arts-microbioloog ten aanzien van beleid.

Gastroenteritis - Salmonella spp. (nontyphi)

> 18 jaar
ciprofloxacine
po 500mg 2dd 7 dagen
1e keus
cotrimoxazol
po 960mg 2dd 7 dagen
2e keus

Antibiotische behandeling is alleen geïndiceerd bij ernstige infectie, of indien kunstmateriaal in situ is of als de patiënt immuungecompromitteerd is (in de laatste twee gevallen 14 dagen behandelen). Behandelen in principe op geleide van de gevoeligheid.

Langdurig fecesdragerschap is mogelijk.

Antibiotica prolongeren mogelijk fecesdragerschap, doen de relapsfrequentie toenemen en vergroten de kans op resistentie.

Cotrimoxazol en ciprofloxacine: halveer dosis bij eGFR < 30 ml/min.
Cotrimoxazol: niet combineren met methotrexaat (toxiciteit) of cumarinederivaat (ernstige verstoring antistollingsniveau)

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Salmonella spp. (nontyphi) https://adult.swabid.nl/nl/node/8015

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Shigella spp.

> 18 jaar
ciprofloxacine
po 1000mg eenmalig
azitromycine
po 500mg 1dd 3 dagen
cotrimoxazol
po 960mg 2dd 3 dagen
Bij bewezen gevoeligheid
ciprofloxacine
po 500mg 2dd 7-10 dagen
Immuungecompromitteerden

  • Meldingsplichtige ziekte groep B2.
  • Antibiotische behandeling van een gastro-enteritis door Shigella spp. is alleen geïndiceerd bij ernstige infectie of als de patiënt immuungecompromitteerd is.
  • Cotrimoxazol en ciprofloxacine: halveer dosis bij eGFR < 30 ml/min.
  • Cotrimoxazol: niet combineren met methotrexaat (toxiciteit) of cumarinederivaat (ernstige
  • verstoring antistollingsniveau).
  • Azitromycine: cave mogelijke verlenging QT-tijd en verhoging digoxinespiegel

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Shigella spp.
https://adult.swabid.nl/nl/node/8022

https://www.rivm.nl/meldingsplicht-infectieziekten/welke-infectieziekten-zijn-meldingsplichtig

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Vibrio cholerae

> 18 jaar
doxycycline
po 300mg eenmalig
ciprofloxacine
po 1000mg eenmalig
azitromycine
po 1000mg eenmalig
Bestaande zwangerschap
Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Vibrio cholerae
https://adult.swabid.nl/nl/node/8033

https://www.rivm.nl/meldingsplicht-infectieziekten/welke-infectieziekten-zijn-meldingsplichtig

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Gastroenteritis - Yersinia spp.

> 18 jaar
ciprofloxacine
po 500mg 2dd 5 dagen
Bij systemische verschijnselen en/of immuungecompromitteerd 1e keus
cotrimoxazol
po 960mg 2dd 5 dagen
Bij systemische verschijnselen en/of immuungecompromitteerd  1e keus alternatief

Antibiotische behandeling is alleen geïndiceerd bij systemische verschijnselen (of complicaties zoals gewrichtsklachten of erythema nodosum) of als de patiënt immuungecompromitteerd is. Bij gecompliceerde infecties en immuungecompromitteerden bij gebleken gevoeligheid behandeling met ciprofloxacine gedurende minimaal 14 dagen.

Cotrimoxazol en ciprofloxacine: halveer dosis bij eGFR < 30 ml/min

Cotrimoxazol: niet combineren met methotrexaat (toxiciteit) of cumarinederivaat (ernstige verstoring antistollingsniveau)

Bron: Swab richtlijn gastroenteritis - Yersinia spp.
https://adult.swabid.nl/nl/node/8042

UMCU Swabid richtlijn gastroenteritis - Yersinia enterocolitica
https://umcu.swabid.nl/node/144637

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl

Salmonella typhi - buiktyphus

Meldingsplichtige ziekte groep B2.

> 18 jaar
ciprofloxacine
po 500mg 2dd 14 dagen
azitromycine
po 1000mg 1dd 7 dagen
Midden en Zuid-Oost Azië
Bron: Swab richtlijn Salmonella typhi - buiktyphus
https://adult.swabid.nl/nl/node/8057

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.

Salmonella typhi - dragerschap

Indien na zes weken nog uitscheiding van Salmonella te vinden is bij volwassenen is volgens de LCI richtlijnen dragerschapsbehandeling geïndiceerd.

Drie weken na therapie controle door middel van een feceskweek.

> 18 jaar
ciprofloxacine
po 500mg 2dd 6 weken
Bron: Swab richtlijn Salmonella typhi - dragerschap
https://adult.swabid.nl/nl/node/8068.

LCI-richtlijn Buiktyphus
https://lci.rivm.nl/richtlijnen/buiktyfus

Voor behandelkeuzes voor kinderen wordt verwezen naar het kinderformularium: https://www.kinderformularium.nl/.